Dış ticaret terimleri, sade şekilde açıklandı

Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği kapsamında, serbest dolaşımda bulunan malların gümrük vergisi ödemeden hareket edebilmesini sağlayan; yalnızca bu ticaret için kullanılan bir dolaşım belgesidir.

Bir ülkenin, yabancı bir üreticinin ürünü kendi iç piyasa fiyatının altında satarak yerel sanayiye zarar vermesini önlemek için uyguladığı ek gümrük vergisidir.

Fuar numuneleri veya profesyonel ekipman gibi malların, birden fazla ülkeye ayrı gümrük beyannamesi düzenlemeden, geçici olarak vergisiz ve gümrüksüz girişine imkan tanıyan uluslararası bir gümrük belgesidir.

İthal edilen malların, gümrük vergisi ve KDV ödenmeden gümrük gözetimi altında depolanabildiği tesislerdir.

Sevkiyatın nihai teslim alıcısı olarak konşimento veya taşıma belgesinde adı geçen kişi veya kurumdur.

İthalatçının bankası tarafından ihracatçıya, belirli belgelerin ibrazı karşılığında ödeme yapılacağını garanti eden bir ödeme aracıdır.

Satıcının malı sevk edip belgeleri doğrudan alıcıya gönderdiği ve alıcının anlaşılan ileri bir tarihte ödeme yaptığı; alıcı açısından en avantajlı, satıcı açısından ise en az güvenceli ödeme şeklidir.

Bankanın, başvuru sahibinin sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirmemesi halinde lehtara belirli bir tutarı ödeyeceğine dair yazılı taahhüdüdür — ticari sözleşmelerde performans, avans ödemesi veya teklif güvencesi olarak yaygın kullanılır.

İthalatçının bankasının, sevkiyat belgelerini yalnızca alıcı tam ödemeyi yaptıktan sonra teslim ettiği bir belge karşılığı tahsilat yöntemidir — Belge Karşılığı Ödeme (D/P) olarak da bilinir.

İhracatçının bankasının, sevkiyat belgelerini ithalatçının bankasına ilettiği ve belgelerin yalnızca ödeme yapıldığında veya imzalı bir kabul alındığında alıcıya teslim edildiği bir ödeme yöntemidir — akreditife göre daha az güvenli ama daha ucuzdur.

Bir sevkiyatın hacmini ölçmek için kullanılan birimdir; navlun ücretinin hesaplanmasında ağırlıkla birlikte kullanılır.

Avrupa Ekonomik Alanı'nda satılan ürünler için zorunlu bir uygunluk işaretidir; üreticinin ürünün AB sağlık, güvenlik ve çevre gerekliliklerini karşıladığını doğruladığını gösterir.

Satıcının, malın varış limanına kadar navlun ve sigorta bedelini ödediği; ancak riskin yükleme limanında gemiye yüklenmeyle alıcıya geçtiği bir Incoterm® kuralı.

Bir sevkiyattaki her koli veya paketin içeriğini, ağırlığını ve boyutlarını detaylandıran, gümrük ve lojistik için kullanılan belgedir.

Satıcının malı belirlenen varış yerine, boşaltmaya hazır şekilde teslim ettiği; ithalat gümrük işlemlerinin alıcıya ait olduğu Incoterm® kuralı.

Satıcının, ithalat gümrük vergileri dahil tüm masraf ve riski üstlenerek malı belirlenen varış yerine teslim ettiği Incoterm® kuralı — alıcı için en düşük risk seviyesi.

Konteynerin liman veya terminalde, ücretsiz bekleme süresinin (free time) ötesinde tutulması durumunda taşıyıcıya ödenen gecikme ücretidir.

Konteynerin liman dışına çıkarıldıktan sonra, taşıyıcıya iade edilmesi gereken sürenin aşılması durumunda uygulanan gecikme ücretidir.

Bir ihracatçının, ürününü hedef pazarda kendi iç piyasa fiyatının altında satarak haksız rekabet yaratmasıdır.

Bir para biriminin başka bir para birimi cinsinden değerini gösteren orandır; ithalat ve ihracat maliyetlerini doğrudan etkiler.

Bir sevkiyatın taşıma aracına yükleneceği (ETD) veya varış noktasına ulaşacağı (ETA) tahmini tarih ve saattir.

Malların menşe statüsünü kanıtlayan ve ihracatçıların bir serbest ticaret anlaşması kapsamında tercihli (indirimli veya sıfır) gümrük vergisi oranlarından yararlanmasını sağlayan bir dolaşım belgesidir.

Satıcının malı kendi tesisinde alıcının kullanımına hazır hale getirmesiyle yükümlülüğünü tamamladığı; taşıma, sigorta, ihracat gümrükleme dahil tüm masraf ve riskin alıcıya ait olduğu Incoterm® kuralı.

Satıcının malı, yükleme limanında geminin yanına teslim etmesiyle risk ve masrafın alıcıya geçtiği bir Incoterm® kuralı. Sadece deniz ve iç suyolu taşımacılığında kullanılır.

Bir sevkiyatın tek başına tüm konteyneri doldurduğu; başka bir gönderenin yükü ile paylaşılmadığı taşıma yöntemidir.

Satıcının malı, yükleme limanında belirlenen gemiye teslim etmesiyle risk ve masrafın alıcıya geçtiği bir Incoterm® kuralı. Sadece deniz ve iç suyolu taşımacılığında kullanılır.

İhracat yapan ülkenin bitki koruma kurumu tarafından düzenlenen; bitki, meyve, sebze veya tohum sevkiyatının zararlı ve hastalıklardan arındırılmış olduğunu belgeleyen resmi evraktır.

İthalatçı veya ihracatçı adına gümrük beyannamesi hazırlayan, vergi hesaplayan ve gümrük idaresiyle iletişimi yürüten lisanslı profesyoneldir.

İthal veya ihraç edilen bir malın gümrük idaresine beyan edilmesi, gerekli vergilerin ödenmesi ve sınırı geçme iznine sahip olması sürecidir.

Gümrük vergisinin hesaplanmasına esas alınan; genellikle malın işlem bedeli artı navlun ve sigorta masraflarından oluşan değerdir.

Dünya Gümrük Örgütü tarafından geliştirilen, ürünleri uluslararası ticarette sınıflandırmak için kullanılan standart sayısal koddur. Gümrük vergisi oranını ve ithalat kurallarını belirler.

Malın taşınmak üzere taşıyıcıya teslim edildiği; genellikle satıcı veya ihracatçı olan taraftır.

Gerekli ve uygun sevkiyat belgelerinin bankaya ibraz edilmesiyle satıcıya derhal ödeme yapılan bir akreditif türüdür.

Hava yoluyla yapılan taşımalarda, taşıyıcı ile gönderen arasındaki sözleşmeyi temsil eden ve malın teslim alındığını gösteren belgedir.

Özellikle hava taşımacılığında, kargonun gerçek ağırlığı yerine hacmine göre hesaplanan; navlun ücretine esas alınan ağırlıktır.

Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayınlanan; alıcı ve satıcı arasında masraf, risk ve sorumluluk paylaşımını tanımlayan 11 standart teslim kuralından oluşan sistemdir.

Belirli malların ihraç edilebilmesi için ilgili devlet kurumundan alınması gereken; genellikle stratejik veya kontrole tabi ürünler için gereken resmi izin belgesidir.

Belirli ürün kategorilerinin ülkeye ithal edilebilmesi için ilgili devlet kurumundan alınması gereken resmi izin belgesidir.

Taşıyıcı tarafından düzenlenen; malın teslim alındığını, taşıma sözleşmesinin şartlarını ve malın mülkiyetini temsil eden hukuki bir belgedir.

İthalatçının bankasının, alıcının hemen ödeme yapmak yerine ileri bir tarihte ödeme yapacağını taahhüt eden bir poliçeyi imzalaması (kabul etmesi) karşılığında sevkiyat belgelerini teslim ettiği bir belge karşılığı tahsilat yöntemidir.

İthal edilen malın gümrük idaresine karşı yasal olarak sorumlu olan; doğru beyan, vergi ödemesi ve mevzuata uyumdan sorumlu taraftır.

Satış fiyatının maliyeti aşan kısmının, satış fiyatına oranını gösteren; kârlılığı ölçen finansal orandır.

Belirli bir dönemde bir ülkeye ithal edilebilecek belirli bir malın miktarını sınırlayan resmi ticaret kısıtlamasıdır.

Mal ve hizmetlerin üretim ve dağıtım zincirinin her aşamasında eklenen değer üzerinden alınan tüketim vergisidir; ithalatta gümrük kıymeti ve vergiler üzerinden hesaplanır.

Birden fazla göndericinin yükünün aynı konteynerde birleştirildiği; her gönderenin sadece kullandığı hacim kadar ödeme yaptığı taşıma yöntemidir.

Bir malın hangi ülkede üretildiğini belgeleyen ve genellikle tercihli gümrük vergisi oranlarından yararlanmak için gerekli olan resmi belgedir.

Bir malın üretildiği, yetiştirildiği veya önemli ölçüde işlendiği ülkedir; gümrük vergisi oranını ve ticaret anlaşması uygunluğunu etkiler.

Doğal afet, savaş veya salgın gibi tarafların kontrolü dışındaki olaylar nedeniyle sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilememesini düzenleyen sözleşme maddesidir.

Bir tedarikçinin tek bir siparişte kabul edeceği en düşük ürün miktarıdır.

Bir ürünün hangi ülkenin menşeli sayılacağını belirleyen ve tercihli ticaret anlaşmalarından yararlanma hakkını etkileyen kriterlerdir.

Taşıma sırasında malın kaybolması, hasar görmesi veya çalınması durumunda finansal koruma sağlayan sigorta poliçesidir.

Kendi gemisi olmadan, konşimento düzenleyerek deniz taşımacılığı hizmeti sunan; genellikle konteyner kapasitesini toptan alıp parsiyel olarak satan işletmedir.

Alıcının, mal sevk edilmeden önce anlaşılan bedelin bir kısmını veya tamamını ödediği; satıcıya en yüksek ödeme güvencesini sağlayan bir ödeme şeklidir.

Bir satışın kesinleşmesinden önce gönderilen; malın fiyatını, miktarını ve şartlarını gösteren, bağlayıcı olmayan ön fatura belgesidir.

Bir yatırımdan elde edilen kârın, yatırım maliyetine oranını gösteren; yatırımın verimliliğini ölçen finansal göstergedir.

Genellikle kozmetik, gıda veya tıbbi cihaz gibi bir ürünün, ihracatçı ülkenin açık pazarında yasal olarak satıldığını ve mevzuat gerekliliklerini karşıladığını doğrulayan belgedir.

İki veya daha fazla ülke arasında gümrük vergilerini ve diğer ticaret engellerini azaltan veya kaldıran resmi anlaşmadır.

Malların gümrük vergisi ve bazı ticaret düzenlemelerinden muaf olarak ithal edilip işlenebildiği veya depolanabildiği coğrafi alandır.

Gıda, hayvan veya hayvansal ürünlerin ithalatçı ülkenin sağlık ve güvenlik standartlarına uygun olduğunu doğrulayan; yetkili bir kurum tarafından düzenlenen belgedir.

SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication) kodu, BIC olarak da bilinir; bankalar arasında uluslararası havale işlemlerinin güvenli şekilde yönlendirilmesi için kullanılan benzersiz bir banka kimlik kodudur.

İhracatçının alıcıya kestiği, satılan malın açıklamasını, birim fiyatını, toplam tutarını ve teslim şartlarını gösteren temel gümrük ve ödeme belgesidir.

Bir ürünün satın alma fiyatına ek olarak navlun, sigorta, gümrük vergisi, KDV ve iç nakliye gibi tüm maliyetleri içeren, malın nihai varış noktasına ulaşana kadarki toplam maliyetidir.

Gümrük vergisi olmayan; kota, lisans zorunluluğu veya teknik standartlar gibi ticareti kısıtlayan düzenlemelerdir.

Alıcının ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda devreye giren bir banka teminatıdır — birincil ödeme yöntemi olan ticari akreditifin aksine, yalnızca yedek olarak kullanılır.

Bir ürünün hammaddeden nihai tüketiciye ulaşana kadar geçtiği tüm süreçleri, tarafları ve lojistik akışını kapsayan sistemdir.

Bir ülkeye ithal edilen mallara uygulanan, genellikle malın gümrük kıymetinin yüzdesi olarak belirlenen resmi vergi oranıdır.

Uluslararası ticaret işlemlerini finanse etmek ve riskini azaltmak için kullanılan akreditif, faktoring ve ihracat kredisi gibi finansal araçların genel adıdır.

Akredite bir kuruluş tarafından düzenlenen; bir ürünün varış pazarının gerektirdiği teknik, güvenlik veya mevzuat standartlarına uygun olduğunu doğrulayan belgedir.

Malın üreticiden alıcıya ulaştırılmasını organize eden; taşıma, gümrükleme ve depolama hizmetlerini koordine eden aracı firmadır.

Belgelerin kabulünden sonra satıcıya ödemenin belirlenmiş ileri bir tarihte yapıldığı; alıcıya kısa vadeli ticari kredi sağlayan bir akreditif türüdür.