Incoterms® 2020 Açıklaması: Hangi Kural Ne Zaman Kullanılır?
Her uluslararası satış aynı soruları yanıtlamak zorundadır: sevkiyatı kim düzenler, sigortayı kim öder ve risk tam olarak hangi noktada satıcıdan alıcıya geçer? Uluslararası Ticaret Odası tarafından yayınlanan Incoterms®, bu soruları 11 standart üç harfli kuralla yanıtlar.
Taşıma moduna göre gruplandırılmış 11 kural
Herhangi bir taşıma modu:
- EXW (Fabrikada Teslim) — satıcının tek işi malı kendi tesisinde hazır etmektir; gerisi alıcıya aittir
- FCA (Taşıyıcıya Teslim) — satıcı, alıcının belirlediği bir taşıyıcıya teslim eder
- CPT (Taşıma Ödenmiş Teslim) — satıcı belirlenen varış yerine kadar navlunu öder, risk daha erken geçer
- CIP (Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Teslim) — CPT gibi, artı satıcı sigortayı düzenler
- DAP (Belirlenen Yerde Teslim) — satıcı, boşaltmaya hazır şekilde belirlenen varış yerine teslim eder
- DPU (Boşaltılmış Teslim) — satıcı malı ayrıca boşaltır
- DDP (Gümrük Vergisi Ödenmiş Teslim) — satıcı ithalat vergisi dahil her şeyi üstlenir
Sadece deniz ve iç suyolu:
- FAS (Gemi Yanında Teslim) — satıcı malı geminin yanına teslim eder
- FOB (Gemi Bordasında Teslim) — risk, mal gemiye yüklendiğinde geçer
- CFR (Navlun Dahil Teslim) — satıcı navlunu öder, risk yine yüklemede geçer
- CIF (Navlun ve Sigorta Dahil Teslim) — CFR gibi, artı satıcı sigortayı düzenler
Taşıma modu ayrımı neden önemli?
FOB, CIF, CFR ve FAS, "gemiye yüklenme" noktasının açık ve net bir risk geçiş noktası olduğu klasik deniz taşımacılığı için tasarlanmıştır. Konteynerli veya çok modlu sevkiyatlarda bu nokta genellikle belirsizdir (konteyner yüklemeden önce günlerce terminalde bekleyebilir) — bu yüzden ICC, konteyner sevkiyatları için FOB/CIF yerine FCA, CPT veya CIP'yi önerir.
Doğru kural nasıl seçilir?
Üç soru sorun:
- Sevkiyat ve sigorta üzerinde ne kadar kontrol istiyorsunuz? EXW satıcıya en az katılımı verir; DDP alıcıya en az katılımı verir.
- Taşıma modunuz nedir? Konteyner sevkiyatı → FOB/CIF yerine FCA/CPT/CIP tercih edin.
- Bu ticaret ortağıyla ilişkiniz ve risk toleransınız nedir? Yeni veya daha riskli ortaklar genellikle daha fazla kontrolü (ve daha az ön ödeme riskini) bunu daha iyi yönetebilecek tarafta tutan şartları tercih eder.
Hızlı bir karşılaştırma örneği
FOB İzmir şartında alıcı, yükleme limanından itibaren navlun ve sigortayı öder ve mal gemiye yüklendiği andan itibaren riski üstlenir. CIF İzmir şartında ise satıcı bu navlun ve sigortayı öder — ancak risk yine aynı noktada (yükleme) geçer. Alıcının toplam maliyeti her iki durumda da benzerdir; değişen şey navlun ve sigortayı kimin düzenleyip ön ödediğidir.
Sıkça sorulan sorular
Incoterms ödeme şartlarını kapsıyor mu?
Hayır. Incoterms, teslimat için maliyet ve risk paylaşımını tanımlar — ödeme yöntemi veya zamanlamasını değil; bu ayrı bir anlaşmadır (bkz. uluslararası ödeme yöntemleri).
İlk kez alım yapan biri için en güvenli Incoterm hangisi?
DDP, alıcı üzerindeki yükü en aza indirir çünkü satıcı taşıma, sigorta ve ithalat vergisini üstlenir. Satıcı bu riski ve emeği fiyatlandırdığı için birim başına genellikle daha pahalıdır.
Incoterms bir sözleşmede değiştirilebilir mi?
Evet, ancak bunu yapmak belirsizlik yaratabilir. Standart kuraldan saparsanız, satış sözleşmesinde tam olarak neyin değiştiğini açıkça belirtin.
İlgili araçlar ve okumalar
- Incoterms Merkezi — sorumluluk dağılımlarıyla 11 kuralın tamamı
- Incoterms Seçici — doğru kuralı seçmek için rehberli sihirbaz
- Incoterms Maliyet Hesaplayıcı
- Sözlük: Incoterms
Sonuç
Incoterms, uluslararası satış sözleşmelerinden belirsizliği kaldırmak için vardır — ama sadece her iki taraf da belirli bir üç harfli kodun onları neye bağladığını gerçekten anlıyorsa. Taşıma modunuz konteynerliyse, sadece-deniz kuralları yerine varsayılan olarak FCA/CPT/CIP'yi seçin ve konumu her zaman tam olarak belirtin (sadece "FOB" değil, "FOB İzmir Limanı" gibi).
Hangi kuralın anlaşmanıza uyduğundan emin değil misiniz? Incoterms Seçici'yi deneyin →
Son güncelleme: 25 Temmuz 2026